12 Ocak 1920 Son Osmanlı Mebusan Meclisi

 12 Ocak 1920 Son Osmanlı Mebusan Meclisi’nin Açılması 

Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı’nın ardından siyasi, askerî ve ekonomik açıdan oldukça zor bir döneme girmiştir. 30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasında Osmanlı toprakları İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmeye başlanmış, devletin egemenliği büyük ölçüde zedelenmiştir. Bu süreçte halk arasında bağımsızlık düşüncesi güçlenmiş ve millet iradesinin temsil edileceği bir meclisin toplanması zorunlu hâle gelmiştir.

Bu gelişmeler doğrultusunda Son Osmanlı Mebusan Meclisi, 12 Ocak 1920 tarihinde İstanbul’da açılmıştır. Bu meclis, Osmanlı Devleti’nin son meclisi olması bakımından büyük bir tarihî öneme sahiptir. Meclisin açılmasıyla birlikte, Osmanlı halkı yaşanan işgallere karşı tepkisini siyasi bir platformda dile getirme imkânı bulmuştur. Milletvekilleri, vatanın geleceğini ilgilendiren konular üzerinde yoğun tartışmalar yapmıştır.

Son Osmanlı Mebusan Meclisi’nin aldığı en önemli karar, Misak-ı Millî’nin kabul edilmesi olmuştur. Misak-ı Millî, Türk milletinin bağımsızlığını ve vatanın bölünmez bütünlüğünü esas alan maddelerden oluşmaktadır. Bu kararlar, Türk milletinin kendi kaderini tayin etme hakkını savunduğunu açıkça göstermiştir. Aynı zamanda Millî Mücadele’nin siyasi hedefleri bu kararlarla belirlenmiştir.

Ancak Son Osmanlı Mebusan Meclisi’nin bu millî tutumu, İtilaf Devletleri tarafından tepkiyle karşılanmıştır. Bunun sonucunda 16 Mart 1920’de İstanbul resmen işgal edilmiş, bazı milletvekilleri tutuklanmış ve meclis çalışamaz hâle gelmiştir. Kısa süre sonra meclis dağıtılmış ve Osmanlı Devleti’nin siyasi varlığı fiilen sona erme sürecine girmiştir.

Meclisin kapatılması, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesini durdurmamış; aksine yeni bir dönemin başlamasına neden olmuştur. Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde 23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi Ankara’da açılmıştır. Böylece millî egemenlik anlayışı İstanbul’dan Ankara’ya taşınmış ve Türk milletinin bağımsızlık mücadelesi daha güçlü bir şekilde devam etmiştir.

Sonuç olarak Son Osmanlı Mebusan Meclisi, kısa süre görev yapmasına rağmen Türk tarihindeki en önemli siyasi kurumlardan biri olmuştur. Aldığı kararlarla Millî Mücadele’nin temelini oluşturmuş, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna giden yolda önemli bir aşamayı temsil etmiştir.

Kaynakça 

Akşin, S. (2019). Kısa Türkiye Tarihi. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.

T.C. Millî Eğitim Bakanlığı. (2022). T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük Ders Kitabı. Ankara.

Atatürk, M. K. (2018). Nutuk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.

Zürcher, E. J. (2017). Modernleşen Türkiye’nin Tarihi. İstanbul: İletişim Yayınları.

Gizem GÜVENDİ