22 Ocak 1580 Takiyyüddin Rasathanesi'nin Yıktırılması

 TAKIYYÜDDİN RASATHANESİNİN YIKILIŞI

    16.Yüzyıl Osmanlının bilimsel faaliyetler bakımından zirveye ulaştığı önemli dönemlerden biridir.

 Bu dönemdeki önemli gelişmelerden biriside İstanbul’da kurulan Takiyyüddin Rasathanesidir. Bu rasathane dönemin önemli önde gelen aydınlarından olan astronom ve matematikçi Takiyyüddin Bin Maruf tarafından kurulmuştur. Üç yıllık kısa ömrüne rağmen İslam bilimleri ve dünya bilimlerinde önemli yer edinmiştir. Bu önemli bilimsel merkez dini ve siyasi sebepler dolayısıyla yıkılmak zorunda kalmıştır.

TAKIYYÜDDİN KİMDİR?

   Takiyyüddin bin Maruf (1526–1585), Osmanlı’daki önemli bilim insanlarından birisidir. Takiyyüddin astronomi, matematik, fizik, mekanik ve optik gibi birçok alanda çalışmış ve bu konular üzerine birçok eser vermiştir. Özellikle astronomik ve mekanik çalışmalarıyla dikkat çekmiştir. Mekanik saatleri astronomik ölçümlerde kullanan ilk bilim insanlarından biridir.

TAKIYYÜDDİN RASATHANESİNİN KURULUŞU

  Takiyyüddin Rasathanesi 1577 yılında 3. Murat’ın destekleri ile İstanbul Tophane sırtlarında kurulmuş, dönemin en gelişmiş gözlem aletleri ile donatılmıştır. Hem imkânları hemde burada yapılan çalışmalar sebebiyle kısa sürede bir bilim merkezi konumuna gelmiştir.

Özellikle 1577’de yapılan kuyruklu yıldız gözlemleri Osmanlı sarayında büyük ilgi görmüştür.

RASATHANENİN YIKILIŞI

  Bu önemli rasathanenin ömrü ne yazık ki çok kısa olmuş ve 1580 yılında yani kurulduktan sadece üç yıl sonra 3. Murat’ın emri ile top atışına tutularak yıkılmıştır. Yıkılmasının tek değil birden fazla sebebi bulunmaktadır. Bu sebeplerden bazıları; gök olaylarının incelenmesinin uğursuzluk getirdiğine dair olan yaygın inançlar, bazı din âlimlerinin astronomi ve astrolojinin birbirine karıştırılması nedeniyle rasathaneye karşı çıkması ve bu konunun sorgulanmak olarak değerlendirilmesi ve siyasi faktörler sebebiyle yıkılmıştır.

Takiyyüddin’in bilimsel çalışmaları yarım kalmıştır.

SONUÇ OLARAK

   Takiyyüddin rasathanesi zamanındaki önde gelen bilim merkezlerinden olmuş ve Osmanlı biliminin gelişmesine katkı sağlamıştır. Bu rasathanenin yıkılışı Osmanlı bilimi açısından kritik bir dönüm noktası olmuştur. Eğer rasathane yıkılmasaydı Osmanlı’nın astronomi alanında Avrupa ile rekabet edebilecek seviyeye geleceği tahmin ediliyor. Takiyyüddin’in çalışmaları ise önemli ve başarılı olsa da sürekliliği sağlanamadığı için etkileri sınırlı kalmıştır.

Bu gün ise Takiyyüddin Rasathanesi bilimin gelişmesi için toplumun kabulü, desteği ve özgür düşüncenin neden bu kadar önemli olduğunu gösteren bir örnek haline gelmiştir.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  KAYNAKÇA ; tarihikadim.,marasgundem.com.tr,soylentidergi.com,cemoka32.wordpress.com                                                                            

YAĞMUR KESİM