6 Ekim 1923 İstanbul'un Kurtuluşu

 İstanbul’un Kurtuluşu 1923

Giriş

İstanbul, beş asır boyunca Osmanlı Devleti’nin yönetim merkezi olmuş ve stratejik açıdan büyük öneme sahip bir şehirdi. 1918’deki Mondros mütarekesinim sonucu olan karışık durumlardan sonra başlayan 16 Mart 1920’deki işgaller, şehrin özgürlüğünü ciddi şekilde kısıtlamıştı. İngilizler ve diğer İtilaf Devletleri, İstanbul’un askeri ve siyasi merkezlerini işgal ederek Osmanlı’nın kontrolünü kırmıştı. 6 Ekim 1923’te ise Türk ordusunun şehre girişiyle İstanbul resmen Türk yönetimine tekrar kavuştu.

İşgalin Başlangıcı 

16 Mart 1920’de İstanbul, İtilaf Devletleri tarafından fiilen kontrol altına alındı. İngiliz askerleri, Harbiye ve Bahriye Nezaretleri başta olmak üzere önemli askeri kurumları işgal etti. Osmanlı ordusunun karargâhları ve şubeleri denetim altına alınırken, subay ve askerlerin silahları ve cephaneleri toplandı.

Şehrin güvenliğini sağlayan muhafız, inzibat ve itfaiye birlikleri de etkisiz hâle getirildi. Tophane ve Beyazıt gibi stratejik bölgelerde geniş çaplı denetimler yapıldı ve sivillerin silahlarına el konuldu. Böylece İstanbul’daki tüm askeri ve güvenlik denetimi İtilaf Devletleri’nin kontrolüne geçmiş oldu.

Tutuklamalar ve Siyasi Baskı

İşgal sırasında özellikle  Osmanlı yönetiminin önemli isimleri hedef alındı. Bazı subaylar ve üst düzey yöneticiler tutuklandı. Osmanlı Hanedanı üyeleri baskı altına alındı. Meclis-i Mebusan ve milletvekilleri üzerinde baskılar uygulandı, bazı milletvekilleri evlerinde kuşatılarak teslim olmaya zorlandı. Bu adımlar, İstanbul’daki bağımsız siyasi iradenin büyük ölçüde ortadan kaldırılmasına yol açtı.

Diplomasi ve Kurtuluş Süreci

İstanbul’un kurtuluşu yalnızca askeri bir operasyonla değil, aynı zamanda diplomatik çabalarla da gerçekleşmiştir. 11 Ekim 1922’de imzalanan Mudanya Mütarekesi ile Doğu Trakya Türkiye’ye bırakıldı ve Müttefikler, Türk ordularının ilerleyişine karşı duramayacaklarını kabul etmişlerdir. 

TBMM’nin onayı ve diplomatik süreçlerin ilerlemesi sonucunda, Müttefikler İstanbul’u boşaltmak zorunda kalmıştır. 6 Ekim 1923’te Şükrü Naili Paşa komutasındaki 3. Kolordu İstanbul’a girerek şehrin fiili kontrolünü Türk yönetimine teslim etti. Bu adım, hem askeri hem diplomatik bir başarının sonucudur

Sonuç

İstanbul’un kurtuluşu, Türkiye Cumhuriyeti’nin bağımsızlık mücadelesindeki kritik dönüm noktalarından biridir.1920-1923 arasındaki işgal süreci,Türk ordusunun kararlı ilerleyişi ve diplomatik stratejiler sayesinde İstanbul yeniden Türk egemenliğine kavuşmuştur.

Kaynakça

dergipark.org.tr

tr.m.wikipedia.org

https;//www.cumhuriyet.com.tr 

Milliyet.com

takvim.com.tr web

Hazırlayan: Yağmur Kesim